Testy alergologiczne: panele, klasy sIgE i interpretacja wyniku

Określenie „testy alergologiczne” w rejestracji oznacza najczęściej panel oznaczeń swoistych IgE wykonywany z próbki krwi. To badanie, które nie wymaga odstawiania leków, nie zależy od stanu skóry i daje wynik liczbowy nadający się do porównywania w czasie.

Kiedy wybiera się badanie z krwi zamiast testów skórnych

Obie metody wykrywają to samo, czyli swoiste IgE, ale robią to w innym miejscu: testy skórne na komórkach tucznych skóry, oznaczenia laboratoryjne w surowicy. Zgodność wyników jest wysoka, choć nie stuprocentowa. O wyborze decydują względy praktyczne.

Panele czy alergeny pojedyncze

Laboratoria oferują gotowe zestawy: panel wziewny, pokarmowy, mieszany, pediatryczny. Wygodne, bo jedno zlecenie obejmuje kilkadziesiąt pozycji, ale mają wadę. Im szerszy panel, tym większa szansa na wyniki dodatnie bez znaczenia klinicznego, które potem trzeba tłumaczyć pacjentowi i które bywają powodem niepotrzebnych diet.

Bardziej precyzyjne podejście zakłada oznaczenie kilku alergenów wybranych na podstawie wywiadu. Jeśli objawy występują od maja do lipca i nasilają się na łące, sens ma oznaczenie pyłku traw, a nie całej listy pokarmów.

Diagnostyka komponentowa

Nowsza generacja badań, w której zamiast całego wyciągu alergenowego oznacza się pojedyncze białka. Ma to znaczenie praktyczne, bo poszczególne komponenty wiążą się z różnym ryzykiem.

• Bet v 1, główne białko pyłku brzozy, odpowiada za klasyczny katar sienny i za łagodny zespół alergii jamy ustnej po surowym jabłku czy marchwi.
• Ara h 2 w orzechu ziemnym wiąże się z ryzykiem reakcji uogólnionej, podczas gdy dodatni wynik wyłącznie dla Ara h 8 wskazuje raczej na reaktywność krzyżową z brzozą i objawy ograniczone do jamy ustnej.
• Der p 1 i Der p 2 to główne alergeny roztocza kurzu domowego, a ich obecność jest jednym z warunków kwalifikacji do immunoterapii.
• Profiliny i polkalcyny tłumaczą wyniki dodatnie dla wielu niespokrewnionych roślin naraz i zwykle nie mają dużego znaczenia klinicznego.

Diagnostyka komponentowa bywa rozstrzygająca przed kwalifikacją do odczulania oraz wtedy, gdy panel podstawowy pokazuje kilkanaście wyników dodatnich, a objawy dotyczą jednej pory roku.

Co jeszcze mierzy się w diagnostyce alergologicznej

• IgE całkowite określa ogólną pulę przeciwciał. Wysoki wynik zdarza się w atopii, ale też w chorobach pasożytniczych, a prawidłowy nie wyklucza alergii. Sam w sobie niewiele wnosi.
• Eozynofilia we krwi obwodowej bywa wskazówką, choć niespecyficzną.
• Tryptaza w surowicy pomaga po epizodzie anafilaksji oraz przy podejrzeniu mastocytozy.
• Eozynofilowe białko kationowe bywa oznaczane przy monitorowaniu zapalenia w astmie, choć nie należy do badań rutynowych.

Jak czytać wynik krok po kroku

1. Sprawdź, czy dodatnie pozycje pokrywają się z tym, kiedy i gdzie występują objawy.
2. Zwróć uwagę na klasę, ale nie traktuj jej jak miary ciężkości choroby.
3. Poszukaj powiązań krzyżowych: brzoza z jabłkiem i orzechem laskowym, bylica z selerem i przyprawami, roztocza ze skorupiakami.
4. Wyniki klasy 1 potraktuj jako graniczne i rozstrzygnij je wywiadem, nie dietą.
5. Zabierz wydruk na wizytę razem z listą objawów. Sam wynik bez kontekstu nie prowadzi do rozpoznania.