Odczulanie: immunoterapia alergenowa krok po kroku

Immunoterapia alergenowa jest jedyną metodą, która wpływa na naturalny przebieg choroby alergicznej, a nie wyłącznie na objawy. Polega na regularnym podawaniu rosnących dawek alergenu, aż układ odpornościowy przestanie reagować na niego obroną.

Dla kogo

Kwalifikacja opiera się na trzech warunkach, które muszą wystąpić razem.

1. Potwierdzone uczulenie IgE-zależne stwierdzone testami skórnymi albo oznaczeniem swoistych IgE.
2. Zgodność wyniku z objawami, czyli dolegliwości występujące wtedy, kiedy w otoczeniu obecny jest dany alergen.
3. Niewystarczająca skuteczność unikania alergenu i leczenia objawowego albo niemożność uniknięcia ekspozycji.

Najlepsze efekty uzyskuje się przy uczuleniu na jeden albo dwa alergeny dominujące: pyłki traw, pyłki brzozy, roztocza kurzu domowego oraz jad owadów błonkoskrzydłych. Przy uczuleniu na kilkanaście alergenów naraz skuteczność jest niższa, a kwalifikacja trudniejsza.

Dwie drogi podania

Obie metody mają udowodnioną skuteczność w alergicznym nieżycie nosa i w astmie alergicznej. Wybór zależy od alergenu, wieku pacjenta, możliwości regularnych dojazdów oraz preferencji chorego. W alergii na jad owadów stosuje się wyłącznie drogę podskórną.

Jak wygląda leczenie w czasie

• Faza wstępna, w której dawka rośnie stopniowo aż do dawki podtrzymującej. Trwa od kilku tygodni do kilku miesięcy, zależnie od schematu.
• Faza podtrzymująca ze stałą dawką powtarzaną regularnie przez kolejne lata.
• Czas trwania wynosi zwykle od trzech do pięciu lat. Skrócenie leczenia poniżej trzech lat znacznie zmniejsza trwałość efektu.
• Pierwsza poprawa bywa odczuwalna już w pierwszym sezonie, ale pełny efekt ocenia się po dwóch latach.

Przeciwwskazania

• Astma ciężka albo niekontrolowana.
• Czynna choroba nowotworowa i choroby autoimmunologiczne w fazie aktywnej.
• Ciężkie choroby układu krążenia ograniczające możliwość leczenia adrenaliną.
• Leczenie beta-blokerami, wymagające indywidualnej oceny ryzyka.
• Rozpoczynanie terapii w ciąży. Leczenie rozpoczęte wcześniej zwykle można kontynuować po konsultacji.
• Brak możliwości regularnego zgłaszania się na dawki, co przekreśla sens leczenia.

Bezpieczeństwo

Reakcje miejscowe po podaniu podskórnym są częste i zwykle łagodne: zaczerwienienie i obrzęk w miejscu wkłucia ustępujące w ciągu kilku godzin. Reakcje ogólnoustrojowe zdarzają się rzadko, dlatego po każdej dawce pacjent pozostaje pod obserwacją przez około trzydzieści minut, a gabinet musi dysponować sprzętem i lekami do leczenia anafilaksji.

W dniu przyjęcia dawki odradza się intensywny wysiłek fizyczny, gorącą kąpiel, saunę i alkohol, ponieważ przyspieszają wchłanianie alergenu. O każdej infekcji, zaostrzeniu astmy oraz o zmianie przyjmowanych leków należy poinformować lekarza przed podaniem kolejnej dawki.