Kalendarz pylenia roślin w Polsce

Sezon pylenia w Polsce trwa od lutego do października i dzieli się na trzy wyraźne fale: drzewa wiosną, trawy na przełomie wiosny i lata, chwasty późnym latem. Do tego dochodzą zarodniki pleśni, których maksimum przypada na sierpień.

Kalendarz pylenia w Polsce

Poniższe zestawienie pokazuje typowy przebieg sezonu. Rzeczywiste terminy przesuwają się o dwa do trzech tygodni w zależności od regionu i przebiegu pogody: w zachodniej i południowej Polsce sezon zaczyna się wcześniej niż na północnym wschodzie.

Trzy fale sezonu

• Drzewa, luty do maja. Zaczynają leszczyna i olcha, często już przy pierwszej odwilży. Szczyt przypada na brzozę w kwietniu, która w naszej strefie klimatycznej uczula najczęściej spośród drzew.
• Trawy, maj do sierpnia. Najwyższe stężenia w czerwcu. To najczęstsza przyczyna kataru siennego w Polsce, a objawy nasilają się po skoszeniu trawnika i w wietrzne, słoneczne dni.
• Chwasty, lipiec do września. Dominuje bylica, rosnąca na nieużytkach, przy drogach i na terenach kolejowych. W zachodniej części kraju coraz częściej notuje się ambrozję, której pyłek pokonuje duże odległości.

Pleśnie: sezon, o którym się zapomina

Zarodniki Alternaria i Cladosporium osiągają najwyższe stężenia od lipca do września, zwłaszcza w okresie żniw i podczas prac w ogrodzie przy grabieniu liści. Uczulenie na Alternaria wiąże się z większym ryzykiem ciężkich zaostrzeń astmy niż większość alergenów pyłkowych, dlatego warto uwzględnić je w diagnostyce u osób z objawami późnoletnimi.

W mieszkaniach z wilgocią, nieszczelną łazienką albo zawilgoconą piwnicą ekspozycja utrzymuje się przez cały rok. Wtedy objawy nie mają wyraźnej sezonowości i łatwo je pomylić z uczuleniem na roztocza.

Co zmniejsza ekspozycję w sezonie

• Wietrz mieszkanie późnym wieczorem i w nocy, kiedy stężenie pyłku w powietrzu spada. Rano i w południe jest najwyższe.
• Myj włosy przed snem, żeby nie przenosić pyłku na poduszkę.
• Susz pranie w pomieszczeniu, nie na balkonie.
• W samochodzie jedź z zamkniętymi oknami i włączonym obiegiem zamkniętym. Filtr przeciwpyłkowy wymieniaj zgodnie z zaleceniem producenta.
• Okulary przeciwsłoneczne ograniczają osadzanie się pyłku na spojówkach.
• Planuj aktywność na zewnątrz po opadach deszczu, kiedy powietrze jest oczyszczone.
• Sprawdzaj komunikaty ośrodków badania pyłków, publikowane w sezonie dla poszczególnych regionów kraju.

Kiedy zacząć leczenie

Glikokortykosteroidy donosowe działają w pełni po kilku dniach regularnego stosowania, dlatego przy znanym uczuleniu sezonowym zaczyna się je zwykle na tydzień do dwóch przed spodziewanym początkiem pylenia, a nie w dniu pojawienia się objawów. Ta jedna decyzja przekłada się na wyraźnie łagodniejszy przebieg całego sezonu.

Jeżeli rozważasz immunoterapię na pyłki, właściwym momentem na rozpoczęcie jest jesień albo zima, tak żeby faza wstępna zakończyła się przed startem sezonu. Okres bezobjawowy jest też najlepszym terminem na wykonanie testów skórnych, ponieważ można wtedy bez konsekwencji odstawić leki przeciwhistaminowe.