Spirometria: przebieg badania, próba rozkurczowa i odczyt wyników

Spirometria mierzy, ile powietrza mieszczą płuca i jak szybko potrafisz je wydmuchać. W alergologii służy przede wszystkim do rozpoznawania astmy oraz do sprawdzania, czy leczenie działa.

Na czym polega badanie

Pacjent siada prosto, zakłada klips na nos i obejmuje ustnik wargami tak, żeby powietrze nie uciekało bokiem. Następnie wykonuje serię manewrów oddechowych według poleceń technika: spokojne oddychanie, głęboki wdech do pełna i maksymalnie szybki, długi wydech trwający co najmniej sześć sekund.

Manewr powtarza się zwykle trzy razy, czasem więcej, aż dwa najlepsze wyniki będą do siebie zbliżone. Całość zajmuje kwadrans, a najtrudniejszą częścią bywa nie sam wysiłek, lecz utrzymanie wydechu przez pełne sześć sekund.

Co pokazuje wynik

Wyniki odnosi się do wartości należnych wyliczanych na podstawie płci, wieku, wzrostu i pochodzenia. Dlatego ten sam FEV1 wyrażony w litrach oznacza co innego u nastolatka i u osoby siedemdziesięcioletniej.

Próba rozkurczowa

To druga część badania i w praktyce najważniejsza dla rozpoznania astmy. Po pierwszym pomiarze pacjent przyjmuje wziewnie lek rozszerzający oskrzela, najczęściej salbutamol, i po kilkunastu minutach powtarza manewry.

Istotna poprawa FEV1 po leku wskazuje na odwracalną obturację, czyli zjawisko charakterystyczne dla astmy. Brak poprawy nie wyklucza choroby, bo w okresie dobrej kontroli spirometria bywa prawidłowa. Wtedy sięga się po próbę prowokacyjną z metacholiną albo po pomiary szczytowego przepływu wydechowego prowadzone przez pacjenta w domu przez dwa tygodnie.

Przygotowanie

• Leki rozszerzające oskrzela odstawia się przed badaniem: krótko działające zwykle na 6 do 8 godzin, długo działające na 12 do 24 godzin. Dokładny czas podaje pracownia.
• Ostatni obfity posiłek co najmniej dwie godziny wcześniej.
• Bez wysiłku fizycznego i bez palenia przez kilka godzin przed pomiarem.
• Ubranie nieuciskające klatki piersiowej i brzucha.
• Protezy zębowe zostają na miejscu, bo pomagają szczelnie objąć ustnik.

Spirometria u dzieci

Badanie wymaga współpracy, dlatego wiarygodne wyniki uzyskuje się zazwyczaj od piątego albo szóstego roku życia. U młodszych dzieci stosuje się metody niewymagające manewru natężonego wydechu, na przykład oscylometrię impulsową, choć dostępność takich pracowni jest ograniczona.

U dzieci w wieku szkolnym spirometria z próbą rozkurczową jest podstawowym badaniem przy podejrzeniu astmy i powtarza się ją okresowo, żeby ocenić skuteczność leczenia przeciwzapalnego.